مەم و زین

گەورەترین چیرۆکی ئەوینی کوردی لە ساڵی ١٦٩٢دا لەلایەن شاعیر ئەحمەدێ خانییەوە نووسراوە، و هێشتا دەخوێنرێتەوە و دەخوێنرێت. چیرۆکی مەمە، کوڕی میری بۆتان، کە لە ڕۆژی نەورۆزدا کەوتە ئەوینی زینێ، خوشکی زیندینێ میری جزیرە، دوای ئاڵوگۆڕی بە هەڵە لە ئەنگوستلەکان. بە بێدەنگی یەکتریان خۆش ویست، چونکە نەریتی هۆز هاوسەرگیریی نێوان خێزانەکانیان قەدەغە کرد بەهۆی دوژمنکارییەکی کۆن. بەکر ئاغا، وەزیری چاوپیس، خبرە‌چنی کرد؛ مەم لە زیندانێکی نهێنیدا فڕێ‌درا و نەک لە برینەکەی بەڵکوو لە حەسرەتی زینێ مرد. کاتێک زینێ زانی، هاتە سەر گۆڕی، لە تەنیشتیدا کەوتە سەر زەویدا و لە هەمان شوێندا مرد. لە یەک گۆڕدا نێژران، و لە نێوانیاندا داری دڕکی ڕەشێک ڕوا — هێمای بەکر ئاغا کە تەنانەت لە مردنیشدا تێیان کەوت. کوردان هێشتا تا ئەمڕۆش گۆڕیان لە جزیرە لە تورکیا سەردان دەکەن. مەم و زین بۆ کوردان وەک ڕۆمیۆ و ژۆلیێتە بۆ ئینگلیزەکان — بەڵام تراژێدییەکە بە ڕەهەندێکی سیاسییەوەیە: خانی وەک مەجازێک بۆ پارچەبوونی میرە کوردەکان بەکاری هێنا کە کوردانی لە دەوڵەتێک بێبەش کردبوو.