Jêder
Median mythology, retold via Shahnameh
Di dema dûr-pir de, axa Medê — îro Kurdistan — ji aliyê zalimekî bi navê Zehakê (Azhî Dahaka ya Medî ya resen) ve dihat birêvebirin, ku li ser milên wî du marên ku tenê bi mejîyê du ciwanên kurd her roj dixwarin dikaribûn têra xwe bibin. Cellatan her sibe diçûn ku du ciwan ji malên wan bigirin; ew dihatin kuştin û mejîyê wan ji maran re dihat dayîn. Tirs çel salî dom kir heta ku hesinker Kawayê — ku jixwe şanzdeh ji hejdeh kurên xwe winda kiribû — êdî tehemil nedikir. Roja ku leşker ji bo kurê wî yê hivdehemîn hatin, Kawa çakûça xwe ya hesin bilind kir, li cellat xist, û bilûra xwe lêxist. Bi pîçeya xwe ya çermê reş hilkişiya serê çiyayê herî bilind, alaya xwe da ber bayê, û agirekî mezin pê xist da ku gundên cîran bizanin ku zilim ket. Ji her çiyayek kurd li dora wî kom bûn, meşiyan ber bi qesra Zehakê li Kirmanşan û wî gewr kirin. Ew roj — 21-ê Adarê — Newroz e, û ji wê demê ve agir li ser her serê çiyayan her salî tê pêxistin, di bîranîna Kawayê û serketina jiyanê li ser mirinê.