عەفرین

ڕەگەکانی عەفرین دەگەنە هەزارەی دووەمی پێش زاینی لەژێر هووری و میتانییەکاندا. بەشێک بوو لە شانشینی کۆنی کوردیی کۆممەگین لە سەدەی یەکەمی پێش زایندا. ناوەکەی لە ڕووباری عەفرینەوە دێت کە بەناو هەرێمەکەدا دەڕوات و دێتە ڕووباری فورات. ڕۆمایی، بیزەنتی و موسوڵمانان لە دواوەی هاتن. لەژێر ئیسلامدا عەفرین بەشێک بوو لە میرنشینی ئەیووبیی حەلەب، پاشان مەملووکەکان و عوسمانییەکان. لە سەدەکانی ١٧-١٨دا وەک پارێزگایەکی نیمە‌سەربەخۆ لەلایەن هۆزە گەورە کوردییەکانەوە بەڕێوە دەبرا، سەرەکیترینیان هۆزی شکۆیی و هۆزی جومە. بە ژیانی سوفی و وەک ناوەندێکی گرنگی نەقشبەندیە لە سوریا ناسراو بوو. بە پارچەکردنی کوردستان لەلایەن دەوڵەتە نوێیەکانەوە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، عەفرین بەشێک بوو لە سوریای فەرەنسی پاشانیش سوریای سەربەخۆ. لەژێر ئەسەدی باوکدا کاولکارییەکی توندی بینی: سەرژمێریی ١٩٦٢ زۆر دانیشتوویان لە تابعی بێبەش کرد بۆ چەند دەیە، خوێندنی کوردی قەدەغە کرا، و جووتیاران لە خاوەنداریی زەویی زەیتوون کە باپیرانیان بەجێیان هێشتبوون بێبەش کران. لەگەڵ شۆڕشی سوریای ٢٠١١، عەفرین بوو بە یەکێک لە کانتۆنەکانی بەڕێوەبردنی خۆکوردیی لەژێر پارتی یەکیەتی دیموکراتیدا (PYD)، لەگەڵ جزیرە و کۆبانێ. شەش ساڵی ئاشتیی نیسبی هات؛ خوێندنی کوردی گەڕایەوە و ژنان بۆ یەکەم جار پۆستە سەرکردایەتییەکانیان وەرگرت. نیگەرانیی تورکی ئەوە بوو کە عەفرین ڕاستەوخۆ لە سەر سنووری تورکیا بوو بەناو چیای کوردداغەوە. لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨دا، تورکیا عەملیاتی چیلکەی زەیتوونی لەگەڵ گرووپە چەکدارە سوریییە هاوپەیمانەکاندا دەستی پێکرد و دوای دوو مانگ شەڕ عەفرینی داگیر کرد. زیاتر لە ٣٠٠ هەزار هاووڵاتیی کوردی بۆ ناوچەکانی شەهبا و حەلەب ڕایان کرد؛ هەندێ لە گوندەکانیان لەلایەن عەرەب و تورکمەن لە ئیدلیبەوە دانیشتنەوە. چەند دەیان هەزار داری زەیتوون بڕاون یان دزراون، ماڵە کوردییەکان دەستی بەسەردا گیراون. هەزاران کورد سکاڵای خۆیان گەیاندووە بە نەتەوە یەکگرتووەکان، و عەفرین هێشتا چاوەڕێی ڕزگارییەکە کە نەهاتووە. بەڵام ڕۆنی زەیتوونی عەفرین کە بە بۆنە ناوازەکەی بۆ ئەوروپا دەنێردرێت، لە هەر دڵۆپێکدا یادگاری شاخەکە هەڵدەگرێت.