کۆبانێ

کۆبانێ لە ١٩١٢دا وەک وێستگەی شەمەندەفەری عوسمانی لەسەر هێڵی بەغدا-بەرلین دامەزرا و بەهۆی شوێنە سنوورییەکەی لەگەڵ تورکیادا خێرا گەشە کرد. لە سەرەتاوە کوردیی بوو؛ ناوچەکە درێژی کوردی بوو پێش ئەوەی سنووری سوریا-تورکیا لەلایەن سایکس-پیکۆ بکێشرێت. لە سەدەی بیستەمدا شارێکی مامناوەند بوو، دانیشتووانی بە چاندنی گەنم و پەمبوو و بەخێوکردنی ئاژەڵ دەژیان. لەگەڵ شۆڕشی سوریای ٢٠١١، کۆبانێ بوو بە یەکێک لە سێ کانتۆنەکانی بەڕێوەبردنی خۆیی کوردیی (کۆبانێ، عەفرین، جزیرە)؛ خۆبەڕێوەبردن لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ بە فەرمی ڕاگەیەنرا. شەڕکەرانی یەکینەکانی پاراستنی گەل (YPG) و یەکینەکانی پاراستنی ژن (YPJ) پاراستنی شارەکەیان وەرگرت، یەکەم قوتابخانە کوردییەکان کرانەوە، و ئەنجوومەنە ناوخۆییەکان کورد و عەرەب و ئەرمەنییەکانیان کۆکردەوە. لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤دا داعش هێرشێکی گەورەی لە سێ لاوە لە کۆبانێ بە تانک و چەکی قورس دەست پێکرد. ٣٨٠ گوندی کوردیی لە دەوری شار داگیر کرد، هەزاران هاووڵاتی کوشت، و شەڕکەرانی YPG/YPJ — کە لە ١٥٠٠ زیاتر نەبوون — لە ناوەندی شار گیریان خوارد. ٢٠٠ هەزار کورد ڕایان کرد بۆ تورکیا کە گەورەترین هاتنە دەرەوەی کوردی سوری بوو لە مێژوودا. کۆبانێ پێنج مانگی بەردەوام وەستا. شەڕکەرە ژنانی YPJ شەڕی کۆڵانەکانیان ڕابەری کرد؛ چەند دەیان لێیان — لە نێویاندا ئارین میرکان کە خۆی بە تانکێک تەقاندەوە بۆ ڕاوەستاندنی پێشڕەویی داعش — بوون بە هێمای جیهانیی پاڵەوانیی ژنان. هاوبەشە نێودەوڵەتییەکە بە سەرکردایەتی ئەمریکا پردێکی ئاسمانیی پشتیوانی دروست کرد و شوێنەکانی داعشی لە ئاسمانەوە لێیدا. لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥دا کۆبانێ بە تەواوی ڕزگارکراو ڕاگەیەنرا دوای مردنی زیاتر لە ١١٠٠ شەڕکەری کورد و ٣٧٠٠ لە داعش. ئەمڕۆ کۆبانێ لە خۆڵەمێشی خۆیەوە هەڵدەسێتەوە. بەشێکی گەورەی شارەکە بە یارمەتیی نێودەوڵەتی دووبارە بنیادنراوەتەوە، زۆربەی دانیشتووانی لە تورکیاوە گەڕاونەتەوە، و بووە بە نموونەی خۆبەڕێوەبردنی کوردیی. وێنەی دایکی ئارین کە وێنەی کچە شەهیدەکەی هەڵگرتووە لە دیوارەکانی شار دەرناچێت. کۆبانێ ئەمڕۆ هێمای کوردیی جیهانییە؛ چالاکوانان لە هەموو جیهانەوە سەردانی دەکەن. وتەی 'کۆبانێ وەستا' چووە ناو هەموو فەرهەنگێکی کوردیی نوێ، و واتاکەی ئەوەیە: کاتێک ڕاستی لەگەڵتدا بێت، ژمارە گرنگ نییە.