Kobanê

Kobanê di 1912-an de wek îstgehek rêhesinî ya osmanî li ser xetê Bexda-Berlîn hate avakirin û ji ber cihê xwe yê li ser sînorê tirk zû mezin bû. Ji destpêkê ve kurd bû; herêm dirêj kurd bû berî ku sînorê Sûriya-Tirk ji aliyê Sykes-Picot ve were çêkirin. Di sedsala 20-an de bajareke navîn bû, niştecîhên wê bi çandina gênim û pembû û peristina pez dijîn. Bi şoreşa sûrî ya 2011-an, Kobanê bû yek ji sê kantonên xweseriya kurdî (Kobanê, Efrîn, Cizîrê); xweserî di Mijdara 2013-an de bi fermî hate îlankirin. Şervanên Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ) parastina wê girtin destê xwe, yekem dibistanên kurdî vekirin, û meclisên herêmî kurdan, ereban û ermeniyan kom kirin. Di 15-ê Îlon 2014-an de DAIŞ êrîşek mezin li Kobaniyê ji sê aliyan bi tank û çekên giran dest pê kir. Sazî 380 gundên kurd li dora bajarî dagîr kir, hezar sivilan kuştin, û şervanên YPG/YPJ — ku zêdetir ji 1500 ne — di navenda bajarî de tenê hiştin. 200 hezar kurd reviyan ber bi Tirkiyê û ev mezintirîn koçberiya kurd a sûrî di dîrokê de bû. Kobanê pênc mehan li ber xwe da. Şervanên YPJ şerê kuçeyan rêveberîn; bi dehan ji wan — di nav wan de Arîn Mîrkan ku xwe bi tankekê teqand ji bo rawestandina pêşveçûna DAIŞ — bûn sembolên cîhanî yên egîdîtiya jinan. Hevbendiya navneteweyî ya bi rêberiya DYA pirek hewayî ya piştgiriyê çêkir û cihên DAIŞ ji asîman êrîş kirin. Di 26-ê Çile 2015-an de Kobanê bi temamî hate îlan kirin azad piştî mirina zêdetir ji 1100 şervanên kurd û 3700 ji DAIŞ. Îro Kobanê ji axên xwe yên şewitî rabûye. Beşeke mezin a bajarî bi alîkariya navneteweyî ji nû ve hate avakirin, piraniya niştecîhên wê ji Tirkiyê vegeriyane, û bûye nimûneya xwe-rêveberiya kurdî. Wêneya diya Arîn ku wêneya keça xwe ya şehîd hilgirtî ji dîwarên bajarî dernayê. Kobanê îro sembola kurdî ya cîhanî ye; çalakvanên ji tev cîhanê wê ziyaret dikin. Gotina 'Kobanê li ber xwe da' ket nav her ferhengeke kurdî ya nûjen, û tê wê wateyê: dema heq bi te re be, jimar girîng nine.