جەگەرخوین

جەگەرخوین — واتە 'دڵشکاو' — ناوە ئەدەبیی شاعیر شێخموس حەسەنە (١٩٠٣-١٩٨٤)، گەورەترین شاعیری نەتەوەپەروەری کوردیی سەدەی بیستەم. لە گوندی هەسار لە نزیک ماردینی تورکیا لەدایکبوو؛ لە منداڵیدا بنەماڵەکەی ناچار بوو لە جینۆسایدی ئەرمەن و ئاشورییەکان هەڵبێت بۆ ئامودا لە کوردستانی سوریا. خوێندنە ئاینییە نەریتییەکەی وەرگرت و بوو بە مەلا. بەڵام جەگەرخوین جلی مەلایەتیی داگرت بۆ خزمەتکردنی زمانی کوردیی بە پێنووسەکەی. هەشت دیوانی شیعریی بە کرمانجی نووسی، یەکەمیان 'کلیل' لە ١٩٤٥دا دەرکەوت — شیعری شۆڕشگێڕانە کە بانگەشەی ئازادی و یەکێتیی کوردیی دەکات. لە ئەدەبی فارسی، عەرەبی و ڕووسی کاریگەری وەرگرت، و چوارلێزەکانی عومەر خەیامی بۆ کوردی وەرگێڕا. ژیانێکی گەڕۆکیی لە نێوان سوریا، عێراق، لوبنان و یەکیەتیی سۆڤیەتدا ژیا، و چەند ساڵ لەگەڵ ڕادیۆی یەرڤانی کوردیدا کاری کرد، کە کوردان لە هەرچوار وڵاتانیشدا بە نهێنی گوێیان لێی دەگرت. بە قووڵی لە ژیانی سیاسیی کوردیدا بەشداری کرد، لە دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سوریا لە ١٩٥٧دا بەشدار بوو. لە ڕۆژنامەی کوردیدا نووسی و گۆڤارە نهێنییە کوردییەکانی لە کاتێکدا بڵاوکردەوە کە ڕێژیمی بەعس قەدەغەی کردبوون. لە ١٩٨٤دا لە سوێد لە سوور کۆچی دوایی کرد. تەرمی گەڕێندرایەوە بۆ سوریا و لە قامیشلۆ نێژرا، کاتێک گۆڕەکەی هێشتا هەزاران سەردانیی ساڵانە وەردەگرێت. جەگەرخوین ژیانێکی تەواوی بۆ وشەی کوردیی بەخشی، و هەر کوردێک ئەمڕۆ سەرەتای شیعرە بەناوبانگەکەی دەزانێت: 'کوردی زمانم، کوردی وەتەنم' — 'کوردی زمانمە، کوردستان نیشتمانمە'.